Zajęcia techniczne: Projektowanie wspomagane komputerowo

TEMAT: PISMO TECHNICZNE - WPROWADZENIE (1 GODZINA)
PODSTAWOWE ZAGADNIENIA I DEFINICJE
  1. Co to jest pismo techniczne?
  2. Zasady pisania pismem technicznym.
  3. Jakie przybory służą do pisania pismem technicznym?
  4. Jak wyglądają i czym się charakteryzują duże litery w piśmie technicznym?
  5. Jak wyglądają i czym się charakteryzują małe litery w piśmie technicznym?

Pismo techniczne
To pismo stosowane do opisywania rysunków technicznych (projektów), służy ono do ujednolicenia opisu dokumentacji technicznej. Przez co czyni ja czytelną dla wszystkich. Parametry pisma technicznego, takie jak: kształt znaków, wielkość pisma, odstępy między znakami, nachylenie pisma, grubość linii są znormalizowane.

Pisma techniczne mogą być wykonywane według normy polskiej lub innego kraju. Do polskich norm regulujących zasady dotyczące pisma technicznego należy norma: PN-ENISO 3098-0:2002 Dokumentacja techniczna wyrobu - Pismo:

  • Część 0: Zasady ogólne PN-ENISO 3098-2:2002
  • Część 2: Alfabet łaciński, cyfry i znaki PN-ENISO 3098-5:2002
  • Część 5: Pismo alfabetu łacińskiego, cyfry i znaki w projektowaniu wspomaganym komputerowo (CAD)

Istnieją dwa podstawowe rodzaje pisma technicznego, które różnią się od siebie stosunkiem grubości liter do ich wysokosci:

  • pismo rodzaju (typu) A, dla którego grubość d=1/14h (stosunek grubości do wysokości przedmiotu) lub d=(h/14),
  • pismo rodzaju (typu) B, dla którego grubość d=1/10h lub d=(h/10).
Gdzie:
d - grubość linii pisma
h - wysokość pisma

Najczęściej wykorzystywanym w rysunku technicznym rodzajem pisma jest pismo rodzaju B.

Dodatkowo każdy rodzaj pisma dzieli się na pismo:

  • proste,
  • pochyłe (litery pisma technicznego nachylone są pod kątem 75° do poziomu).

Zasady pisma technicznego

Tak więc, w tradycyjnym rysunku technicznym stosuje się pismo znormalizowane proste lub pochyłe, dla którego określone są wszystkie wielkości charakterystyczne pisma w odniesieniu do grubości linii pisma. Na grubość linii "d" pisma wpływ ma przede wszystkim wielkość arkusza rysunkowego. Natomiast grubość linii pisma d wpływa na szerokość "g" liter i cyfr, którą można wyrazić w postaci zależności od grubości.

Pismo techniczne - alfabet Wielkości charakterystyczne dla pisma technicznego typu B o grubości linii d:
  • wysokość liter wielkich i cyfr "h" - 1Od,
  • wysokość liter małych (bez lasek i ogonków) "c" - 7d,
  • odstępy między literami w wyrazie "a" - 2d,
  • odstęp między wyrazami lub liczbami "e" - 6d,
  • odległość pomiędzy wierszami (podstawami liter) "b" - 17d.
Wielkości charakterystyczne dla pisma technicznego rodzaju B
OznaczenieWymiary w [mm]
h - wysokość wielkiej litery1,82,53,55,07,0101420
c - wysokość małej litery1,31,82,53,557,01014
a - odstęp pomiędzy literami0,350,50,71,01,42,02,84,0
b - odstęp pomiędzy wierszami3,14,36,08,512172434
e - odstęp pomiędzy wyrazami1,11,52,13,04,26,08,412
d - grubość linii pisma0,180,250,350,50,71,01,42,0

Rysunek techniczny musi być wykonany bardzo starannie, przy użyciu właściwych przyborów, z których najważniejsze to: rysownica z przykładnicą, trójkąty, linijka z podziałką milimetrową, cyrkle kreślarskie, kątomierz i krzywiki. Oczywiście nie można korzystać z tych wszystkich przyborów, jednakże najkosztowniejsze z nich — komplet cyrkli i rysownica, są niezbędne dla osób zajmujących się zawodowo rysunkiem technicznym. Do opisywania rysunków używane są (przez zawodowych kreślarzy) także specjalne przyrządy do pisania tuszem, tzw. rapidografy. Są to zbiorniczki tuszu z wymiennymi końcówkami, służącymi do uzyskania różnych grubości linii. Użycie rapidografów bardzo ułatwia pisanie tuszem. Jednak najczęściej do sporządzania pisma technicznego stosowane są ołówki z wkładem grafitowym lub plastikowym.

Ze względu na twardość grafitu wyróżniamy ołówki:

  • twarde - H, 2H, 3H,.......6H
  • pośrednie - B, H, HB, F
  • miękkie - B 2B, 3B, .........6B

TEMAT: PISMO TECHNICZNE - MAŁE I DUŻE LITERY (2 GODZINY)
ZADANIA REALIZOWANE NA ZAJĘCIACH

Korzystając z bloku do pisma technicznego przećwicz pisanie liter polskiego alfabetu.

ZADANIE DOMOWE

Dokończ ćwiczenie pisania liter pismem technicznym w bloku do pisma technicznego.

TEMAT: PISMO TECHNICZNE - CYFRY (1 GODZINA)
ZADANIA REALIZOWANE NA ZAJĘCIACH

Korzystając z bloku do pisma technicznego przećwicz pisanie cyfr.

TEMAT: PISMO TECHNICZNE - ZDANIA (1 GODZINA)
ZADANIA REALIZOWANE NA ZAJĘCIACH

Ściągnij plik znajdujący się poniżej i napisz znajdujący sie tam tekst na kartce bloku technicznego (wykreślając odpowiednie linie wiodące) lub papierze milimetrowym stosując pismo typu B (proste).

pobierz plik z zadaniem

ZADANIE DOMOWE

Napisz pismem technicznym swoje imię i nazwisko oraz nazwę i adres szkoły na kartce bloku technicznego (wykreślając odpowiednie linie wiodące) lub papierze milimetrowym stosując pismo typu B (proste).

TEMAT: PODSTAWOWE WIADOMOŚCI O RYSUNKU TECHNICZNYM (2 GODZINY)
PODSTAWOWE ZAGADNIENIA I DEFINICJE
  1. Rola rysunku w technice.
  2. Odmiany rysunku technicznego.
  3. Normalizacja rysunku technicznego.
  4. Formaty arkuszy rysunkowych.
  5. Rodzaje linii rysunkowych.
  6. Zastosowanie linii rysunkowych.
  7. Podziałki rysunkowe.
ZADANIA REALIZOWANE NA ZAJĘCIACH

Korzystając z ołówka HB na kartce z bloku technicznego narysuj obramowanie strony i tabliczkę znamionową, zgodnie z zasadami podanymi na lekcji. Wykonaj cztery egzemplarze. Tabliczkę wypełnij pismem technicznym.

ZADANIE DOMOWE

Znajdź informacje na temat formatów arkuszy rysunkowych oraz linii rysunkowych korzystając z zasobów szkolnej biblioteki (lub innej). Swoją obecność w bibliotece potwierdź pieczątką otrzymaną od Bibliotekarza.

Rysunek techniczny i jego znaczenie w technice

W technice jedną z podstawowych form przekazywania informacji (np. między konstruktorem jakiegoś urządzenia a jego wykonawcą) jest rysunek. Rysunek techniczny jest specjalnym rodzajem rysunku wykonywanego według ustalonych zasad i przepisów. Dzięki temu umożliwia on porozumiewanie się inżynierów i techników wszystkich krajów. Jeżeli rysunek techniczny jest wykonany zgodnie z przepisami i obowiązującymi zasadami, jest on czytelnym - dla ludzi na całym świecie - językiem, za pomocą którego zapisuje się rozwiązania techniczne. To zwięzłe i przejrzyste wyrażanie kształtów i wymiarów odwzorowywanego przedmiotu, które dokładnie wskazuje jak ma wyglądać dany przedmiot po jego wykonaniu. Określa on również budowę i zasadę działania różnych maszyn i urządzeń lepiej niż najdoskonalszy opis słowny. Można zatem powiedzieć, że opracowanie zasad sporządzania rysunku technicznego oraz wprowadzenie odpowiednich norm przyczyniło się do usprawnienia wykonywania rysunków oraz wpłynęło na poprawę ich estetycznego wyglądu, a sam rysunek techniczny stał się powszechnym i niezbędnym środkiem porozumiewania się wszystkich pracowników zatrudnionych w procesie produkcyjnym.

Odmiany rysunku technicznego

Ze względu na wielką różnorodność dziedzin, jakie wchodzą w zakres ogólnie pojętej techniki w rysunku technicznym wyróżniamy kilka odmian:

  • rysunek techniczny maszynowy,
  • rysunek budowlany,
  • rysunek elektryczny.

W budowie maszyn najczęściej spotyka się następujące rodzaje rysunków:

  • rysunki szkicowe (szkice) - wykonane odręcznie,
  • rysunki techniczne (właściwe) - wykonane przy użyciu przyborów kreślarskich.

Ze względu na przeznaczenie rysunku rozróżnia się:

  1. Rysunki poglądowe - odtwarzają w sposób obrazowy tylko najistotniejsze cechy przedmiotu.
  2. Rysunki schematyczne (bardzo uproszczone) - przedstawiają tylko samą zasadę działania lub budowy maszyny lub urządzenia.
  3. Rysunki konstrukcyjne - odtwarzają dokładny kształt i wymiary przedmiotu.
    • rysunki złożeniowe,
    • rysunki zestawieniowe,
    • rysunki wykonawcze.

Normalizacja rysunku technicznego

Rysunek techniczny wykonany odręcznie, jak i za pomocą przyborów kreślarskich musi odpowiadać pewnym przepisom (normom), które umożliwiają jednoznaczne zrozumienie jego treści. Normy te zezwalają na przykład na to, aby w celu ułatwienia i zaoszczędzenia pracy i czasu rysującego oraz uzyskania jak największej przejrzystości i czytelności rysunku – niektóre części maszynowe można było rysować w sposób uproszczony.

Obecnie niemal wszystkie elementy rysunku, w tym rozmiary arkuszy, rodzaje linii, podziałki rysunku i opis rysunku podlegają ogólnopaństwowym przepisom, tzw. Polskim Normom (PN).

Arkusze rysunkowe

Formaty arkuszy stosowanych do wykonania rysunków technicznych są znormalizowane. Prostokątny kształt arkusza rysunkowego został tak dobrany, żeby każdy arkusz dwa razy większy lub dwa razy mniejszy był podobny do pierwotnego, tzn. aby stosunek boku dłuższego do krótszego był zawsze taki sam. Formatami podstawowymi są formaty szeregu A. Są one oznaczane symbolami literowo-cyfrowymi (np. A4, A3, itd.). Podstawą formatów szeregu A jest format wielkości A0, którego pole powierzchni wynosi 1 m2.

Wymiary i zastosowanie formatów podstawowych
FormatWymiary po obcięciu [mm]Zastosowanie
A0841×1189Kreślenie dużych rysunków zestawieniowych
A1594×841Kreślenie rysunków zestawieniowych i aksonometrycznych
A2420×594Kreślenie rysunków zestawieniowych podzespołów, rysunków detali, małych rysunków aksonometrycznych
A3297×420Kreślenie rysunków detali, schematów
A4210×297Kreślenie rysunków detali, schematów

Formatem zasadniczym jest arkusz o symbolu A4 o wymiarach 210 x 297 mm. Formaty A3, A2, A1 i A0 powstają przez zwielokrotnienie formaty A4, przy czym format:

  • A3 = 2 * A4
  • A2 = 4 * A4 = 2 * A3
  • itd.

Tworzenie z formatu A4 formatów podstawowych więszych od niego i mniejszych

Dodatkowo każdy arkusz powinien mieć obramowanie pola rysunku w odległości a = 5 mm na formatach A3 i mniejszych oraz a = 7–10 mm na formatach większych. Grubość linii obramowania wynosi min 0,7 mm. Na rysunkach technicznych dodatkowo w dolnym prawym rogu umieszcza się tabliczkę rysunkową, której boki narysowane są linią ciągłą grubą i pokrywają się z linią obramowania.

Obramowanie arkusza na rysunku technicznym

Na rysunkach technicznych w dolnym prawym rogu umieszcza się także tabliczkę rysunkową, której boki narysowane są linią ciągłą grubą i pokrywają się z linią obramowania. Tabliczka zawiera znaczną część objaśnień i uwag, dotyczących rysunku.

Przykładowa tabliczka rysunkowa

Linie rysunkowe - rodzaje i parametry

Żeby rysunek techniczny był wyraźny, przejrzysty i czytelny stosujemy różne rodzaje i odmiany linii. Inne linie stosuje się do narysowania krawędzi przedmiotu, inne do zaznaczenia osi symetrii a jeszcze inne do zwymiarowania go. To jaką, w danej sytuacji, linię należy zastosować na rysunku określa ściśle Polska Norma PN-82/N-01616. Określa ona linie do stosowania w różnych odmianach rysunku technicznego: maszynowego, budowlanego i elektrycznego.

Rodzaje linii rysunkowych
Grubości lini rysunkowych w mm
Nazwa liniiGrupa linii
2345
Bardzo gruba1,01,42,02,0
Gruba0,50,71,01,4
Cienka0,180,250,350,5

Zastosowanie linii rysunkowych

Grubość linii należy dobierać w zależności od wielkości rysowanego przedmiotu i stopnia złożoności jego budowy. Wybrana grupa grubości linii (grubych i cienkich) powinna być jednakowa dla wszystkich rysunków wykonanych na jednym arkuszu. Np. jeżeli grubość linii grubej wynosi 0,5 mm to linia cienka powinna mieć grubość 0,18 mm.

Zastosowania linii rysunkowych
Rodzaj liniiPodstawowe zastosowanie
Linia ciągła bardzo grubaTabelka numeru rysunku
Połączenia klejone, lutowane
Linia ciągła grubaWidoczne krawędzie i wyraźne zarysy przedmiotów w widokach i przekrojach
Kształty przekrojów (wyjątkiem jest kład miejscowy, który kreślimy linią cienką)
Zewnętrzny zarys tabliczki rysunkowej
Obramowanie arkusza rysunkowego
Oznaczenie początku i końca załamania płaszczyzny przekroju
Półka do numeru części w rysunku złożeniowym
Linia ciągła cienkaLinia wymiarowa
Linie pomocnicze odnoszące
Znaki chropowatości powierzchni
Tabelka tolerancji
Kreskowanie przekrojów
Osie otworów o średnicy mniejszej lub równej 12 mm
Linie odnoszące w rysunku złożeniowym
Linia kreskowa cienkaNiewidoczne krawędzie i zarysy przedmiotów
Linia punktowa cienkaOsie symetrii otworów o średnicy większej niż 12 mm
Linia podziałowa
Kłady płaszczyzn symetrii
Linia dwupunktowa cienkaRysowanie krańcowego położenia elementu
Środek ciężkości przedmiotu
Linia dwupunktowa grubaOznaczenie rodzaju, sposobu obróbki cieplnej
Linia cienka falista lub zygzakowataLinie urwania i przerwania przedmiotów
Linie ograniczające przekroje cząstkowe

Podziałki rysunkowe

Aby uniknąć wątpliwości czy przedmiot jest narysowany w zmniejszeniu, w owiększeniu, czy też w swej naturalnej wielkości, należy na rysunku każdego przedmiotu podać podziałkę. Podziałka to stosunek liczbowy wymiarów liniowych przedstawionych na rysunku do odpowiednich rzeczywistych wymiarów liniowych rysowanego przedmiotu.

Przy wykonywaniu rysunków technicznych stosuje się najczęściej następujące podziałki:

  • powiększające – 50:1, 20:1, 10:1, 5:1, 2:1
  • naturalną – 1:1
  • zmniejszające – 1:2, 1:5, 1:10, 1:20, 1:50, 1:100, 1:200, 1:500, 1:1000, 1:2000

Zastosowania podziałek rysunkowych
Rodzaj podziałkiPodstawowe zastosowanie
50:1Fragmenty części lub bardzo drobne części mechaniki precyzyjnej
10:1Drobne części
5:1Części o skomplikowanych kształtach
2:1Detale
1:1Detale, rysunki złożeniowe (zestawieniowe)małych urządzeń
1:2Duże elementy, duże rysunki zestawieniowe
1:5Rysunki zestawieniowe dużych maszyn
1:10 i więcejRysunki budowlane
TEMAT: WYMIAROWANIE FIGUR PŁASKICH - WPROWADZENIE (2 GODZINY)
PODSTAWOWE ZAGADNIENIA I DEFINICJE
  1. Wymiarowanie - jego sposoby i elementy.
  2. Linie wymiarowe - główne i pomocnicze.
  3. Liczby wymiarowe.
  4. Zasady wymiarowania.
ZADANIA REALIZOWANE NA ZAJĘCIACH

Znajdź w zasobach internetu informacje na temat wymiarowania średnic, promieni, pochyleń, ścięć krawędzi (faz).

Wymiarowanie - jego sposoby i elementy

Wymiarowanie jest jedną z najważniejszych czynności związanych ze sporządzeniem rysunku technicznego. Umożliwia ono odczytanie rysunku i wykonanie przedmiotu zgodnie z wymaganiami konstruktora. Rysunek techniczny będący podstawą wykonania przedmiotu, narysowany bez wymiarów albo z błędami i brakami w zakresie wymiarowania nie ma żadnej wartości.

Zatem, wymiarowanie to nic innego niż podawanie wymiarów przedmiotów na rysunkach technicznych za pomocą linii, liczb i znaków wymiarowych. Przy czym bardzo ważne jest to, że w technice wymiary zawsze podajemy w [mm].

Z wymiarowaniem związane jest pojęcie wymiaru rysunkowego. Jest to wartość liczbowa wyrażona w określonych jednostkach, której formę graficzną stanowi zespół linii, znaków i liczb.

Elementy wymiarowe
Podstawowe elementy rysunku technicznego stosowane podczas wymiarowania
ElementOpis
Linia wymiarowa
Linia zarysu przedmiotu
Strzałki wymiarowe
Oś symetrii
20Liczba wymiarowa
R20Promień
Ø20Średnica
×20Grubośc przedmiotu

Rozróżnia się wymiarowanie:

  1. W układzie równoległym, które polega na podawaniu wszystkich wymiarów równoległych od jednej bazy (powierzchni lub linii). W płaskim układzie wymiarowym współrzędnych prostokatnych są dwie wzajemnie prostopadłe bazy wymiarowe. W przypadku skaplikowanych przedmiotów dopuszcza się zastosowanie kilku baz wymiarowych. Bazą nie może być linia kreślona pod kątem, jak również linia zakończona łukiem. Należy pamiętać również o podaniu wymiarów gabarytowych przedmiotu.
  2. Wymiarówanie równoległe
  3. W układzie szeregowym, które polega na wpisywaniu wymiarów jeden za drugim. Oznacza to, że wymiary układamy w tzw. łańcuchy wymiarowe
  4. Wymiarówanie szeregowe
  5. W układzie mieszanym, jest ono połączeniem obu powyższych sposobów. Jest to najczęściej stosowany sposób wymiarowania.
  6. Wymiarówanie mieszane

Linie wymiarowe - główne i pomocnicze

Linia wymiarowa to cienka linia prosta lub łukowa zakończona strzałką. Przy czym strzałki lini powinny dotykać od wewnątrz linii rysunkowych, ewentualnie na zewnątrz przedłużeń linii. Dopuszczalne jest stosowanie zamiast strzałek (grotów) krótkich kresek o długości około 3,5 mm i nachylonych pod kątem 45#176 do linii wymiarowych lub ewentualnie kropek o średnicy około 1 mm. Linie wymiarowe nie powinny się przecinać.

Większość wymiarów umieszcza się na zewnątrz zarysów przedmiotu, posługując się pomocniczymi liniami wymiarowymi. Pomocnicze linie wymiarowe są to linie cienkie, ciągłe będące albo przedłużeniami linii rysunku, albo stycznymi do nich. Pomocnicze linie wymiarowe przeciąga się o 2 – 3 mm poza zetknięcie z linią wymiarową. Linie te mogą się przecinać i można je przerywać, gdy przecinają napis. Jeżeli pomocnicza linia przechodzi przez zakreskowanie, to jej kierunek nie może być zgodny z kierunkiem kreskowania.

Linia wymiarowa powinna być zawsze równoległa do kierunku wymiaru, natomiast pomocnicze linie wymiarowe są zwykle prostopadłe do kierunku wymiaru i tylko wyjątkowo (dla przejrzystości) można je prowadzić ukośnie do kierunku wymiaru.

Zakończenia lini wymiarowych

Liczby wymiarowe

Wymiary na rysunkach technicznych podaje się w mm nie pisząc tego np. kiedy ściana boczna wymiarowanego przedmiotu ma 10 milimetrów podczas wymiarowania umieszczamy nad linią wymiarową wartość "10", a nie "10 mm". Jeżeli wymiary podawane są w jednostkach innych niż milimetry, fakt ten należy zaznaczyć dodając obok liczby określającej wymiar oznaczenie jednostki np. cale, cm. Wymiary kątowe podaje się w stopniach, minutach i ewentualnie sekundach (w postaci ułamkowej). Dla liczb wymiarowych określających wymiary nominalne wysokość pisma wynosi co najmniej 3,5 mm, na wszystkich rysunkach znajdujących się na jednym arkuszu. Liczby wymiarowe pisze się nad liniami wymiarowymi w odległości 0,5 – 1,5 mm od nich, mniej więcej w środku. Należy unikać umieszczania liczb wymiarowych na liniach zarysu przedmiotu, osiach i liniach kreskowania. Należy unikać pisania liczb wymiarowych dokładnie jedna nad drugą. Gdy linia wymiarowa jest krótka, można liczbę napisać nad jej przedłużeniem, w zasadzie z prawej strony.

Zasady sporządzania rysunku technicznego i wymiarowania

  1. Rysunek wykonujemy ołówkiem przy użyciu przyborów kreślarskich (linijka, ekierka, cyrkiel itd.).
  2. Zarys przedmiotu (widoczne krawędzie) rysujemy zawsze linią grubą (ołówek HB)
  3. Wszystkie linie wymiarowe, linie pomocnicze i osie symetrii rysujemy linią cienką (ołówek H).
  4. Jeżeli przedmiot ma oś symetrii, to zaczynamy od narysowania tej osi.
  5. Linie wymiarowe kończymy zaczernionymi grotami strzałek; linie te rysujemy w odległości 10 mm od zarysu przedmiotu.
  6. Linie pomocnicze przeciągnięte są o około 2 mm poza odpowiadające im linie wymiarowe.
  7. Odległość między równoległymi liniami wymiarowymi wynosi 7 mm.
  8. Wszystkie wymiary na rysunku technicznym podajemy w milimetrach, ale bez pisania miana (mm).
  9. Liczby wymiarowe pisane są pismem technicznym, którego wysokość wynosi minimum 3,5 mm.
  10. Liczby wymiarowe piszemy nad linią wymiarową (patrząc od dołu i od prawej strony) i w połowie jej długości, około 1-2 mm nad linią.
  11. Nie podajemy wymiarów oczywistych, tj. takich, które można obliczyć.
  12. Wymiary na rysunku nie mogą się powtarzać oraz nie mogą się krzyżować.
  13. Wymiarowanie rozpoczynamy od podawania wymiarów najmniejszych.
  14. Nie zamyka się również łańcucha wymiarowego.
  15. Środek otworu podaje się dwoma wymiarami.
  16. Średnice otworów do 10 mm podaje się na zewnątrz otworu (strzałki skierowane do środka otworu), a powyżej 10 mm wewnątrz otworu (strzałki skierowane na zewnątrz środka otworu).
  17. Grubość przedmiotu podaje się literą "×", średnicę "Ø" (fi), a promień „R”.
  18. Osie otworów do 12 mm zaznacza się liniami ciągłymi cienkimi, a powyżej 12 mm liniami punktowanymi cienkimi.
  19. Wymiar gabarytowy podajemy tylko raz jako ostatni „na zewnątrz”.
  20. Rysunek po zwymiarowaniu powinien być czytelny.

Ogólne zasady wymiarowania

Przystępując do wymiarowania rysunku technicznego należy wziąć pod uwagę osoby, które na podstawie naszych wymiarów będzie wykonywać dany przedmiot. Daltego też należy zadbać o to, aby nie zabrakło żadnego z potrzebnych wymiarów i aby można je było jak najłatwiej odmierzyć na materiale podczas obróbki. Zastosowanie się do tych wymagań umożliwia w znacznym stopniu znajomość podstawowych zasad wymiarowania.

Do podstawowych zasad wymiarowania należą m.in.:

  1. Zasada wymiarów koniecznych - zaleca podawanie na rysunku tylko wymiarów koniecznych do odtworzenia przedmiotu przedstawionego na rysunku (wymiary gabarytowe). Nie należy wymiarować niewidocznych krawędzi, oznaczonych linią kreskową (choć czasem się to stosuje, jeżeli dzięki temu zbędne jest rysowanie dodatkowego rzutu). Każdy wymiar na rysunku powinien dawać się odmierzyć na przedmiocie w czasie wykonywania czynności obróbkowych.
  2. Zasada niepowtarzania wymiarów - nie dopuszcza podawania na rysunku wymiarów, które już raz były podane. Każdy wymiar powinien być podany tylko jeden raz. Dlatego wymiary powinny być umieszczone na tych rzutach, na których zwymiarowane zarysy przedmiotu występują najwyraźniej. Np. jeżeli wymiary szerokości i długości przedmiotu umieściliśmy na rzucie z góry, nie należy powtarzać tych wymiarów na innych rzutach; jeżeli wysokość przedmiotu została podana na rzucie głównym, nie ma potrzeby powtarzać tego wymiaru na rzucie bocznym.
  3. Zasada niezamykania wymiarów - wiąże się z wymiarowaniem rysunku za pomocą tzw. łańcucha wymiarowego, czyli szeregu następujących po sobie kolejno wymiarów. Łańcuch wymiarowy powinien być otwarty, to znaczy powinien zawierać wszystkie wymiary z wyjątkiem jednego najmniej ważnego. Brakujący wymiar na rysunku oblicza się jako różnicę wymiaru całkowitego i sumy wymiarów łańcucha. Zamknięcie łańcucha wymiarowego przez podanie wymiaru całkowitego i wszystkich wymiarów łańcucha jest więc sprzeczne z zasadą niepowtarzania wymiarów.
  4. Zasada pomijania wymiarów oczywistych - dotyczy głównie pomijania wymiarów kątowych wynoszących 0° i 90° odnoszących się do linii równoległych i prostopadłych.
  5. Przykłady prawidłowego wymiarowania Przykłady prawidłowego wymiarowania Przykłady prawidłowego wymiarowania Przykłady prawidłowego wymiarowania Przykłady prawidłowego wymiarowania Przykłady prawidłowego wymiarowania
    TEMAT: WYMIAROWANIE FIGUR PŁASKICH - ĆWICZENIA (2 GODZINY)
    ZADANIA REALIZOWANE NA ZAJĘCIACH

    Ćwiczenie 1: Zwymiaruj następujące figury.

    Ćwiczenie 2: Zwymiaruj następujące figury.

    TEMAT: WPROWADZENIE DO RYSUNKU TECHNICZNEGO - POWTÓRKA (1 GODZINA)
    UCZEŃ WYJAŚNIA NASTĘPUJĄCE POJĘCIA:
    1. Pismo techniczne.
    2. Podziałka rysunkowa.
    3. Arkusz rysunkowy.
    4. Wymiarowanie.
    UCZEŃ WYMIENIA:
    1. Rodzaje pisma technicznego.
    2. Odmiany pisma technicznego.
    3. Parametry charakteryzujące pismo techniczne.
    4. Odmiany rysunku technicznego
    5. Podstawowe rodzaje arkuszy rysunkowych.
    6. Podstawowe rodzaje linii rysunkowych.
    7. Podstawowe odmiany podziałek rysuknowych.
    8. Sposoby wymiarowania.
    9. Zasady sporządzania rysunku technicznego i wymiarowania.
    10. Ogólne zasady wymiarowania.
    UCZEŃ POTRAFI:
    1. Obliczyć wielkości charakterystyczne (wymiary) liter i cyfr pisma technicznego w zależności od grubości lini pisma.
    2. Pisać dowolne zdania pismem technicznym zgodnie z normami.
    3. Zastosować odpowiednie linie rysuknowe w zależności od kreślonych elementów i ich budowy.
    4. Zastosować odpowiednie podziałki rysuknowe w zależności od wielkości kreślonego rysunku.
    5. Zwymiarować zgodnie z normami dowolną firurę płaską.
    6. Zwymiarować zgodnie z normami: średnicę, promień, pochylenia, ścięia krawędzi (faz).
    TEMAT: RZUTOWANIE PROSTOKĄTNE - WPROWADZENIE (1 GODZINA)
    PODSTAWOWE ZAGADNIENIA I DEFINICJE
    1. Rzutowanie prostokątne - zastosowanie.
    2. Układ trzech rzutni.
    3. Rodzaje rzutów.
    4. Rodzaje lini stosowanych w rzutowaniu prostokątnym.
    5. Jak powstaje rzut prostokątny?

    Rzutowanie prostokątne - zastosowanie

    Rysunek techniczny przedmiotu jest najczęściej podstawą jego wykonania. Z tego względu odwzorowywany przedmiot nie powinien mieć zniekształceń. Przedstawienie przedmiotu trójwymiarowego na dwuwymiarowym rysunku bez zniekształceń wymaga zastosowania specjalnych sposobów. Dlatego też najczęściej stosowane na rysunkach wykonawczych są rzuty prostokątne, które pokazują przedmiot z kilku stron.

    Zatem, rzutowanie prostokątne umożliwia dokładne i wierne przedstawianie przedmiotu na płaszczyźnie bez żadnych zmian i zniekształceń za pomocą rzutów, które są figurami płaskimi.

    Podstawowe zasady rzutowania prostokątnego

    Zawsze rysujemy tyle rzutów, aby pokazane zostały wszystkie wymiary przedmiotu. Podczas kreślenia rzutów prostokątnych należy także pamiętać o tym, że:

    • krawędzie niewidoczne w rzucie kreślimy linią kreskową,
    • rzuty wykorzystujemy na rysunku wykonawczym,
    • krawędzi niewidocznych nie wolno wyiarować.

    Przedstwione powyżej wymagania pokazują, że wystarczy przedstawienie bryły w trzech ujęciach, dlatego przyjęto układ rzutowania wykorzystujący trzy płaszczyzny wzajemnie prostopadłe - zwane rzutniami. Na każdej z nich przedstawiamy rzut prostokątny przedmiotu.

    Tak więc, rzutnia jest to płaszczyzna na której będzie narysowany rzut prostokątny. Wyróżniamy rzutnię:

    • pionową,
    • poziomą,
    • boczną.

    Na tych trzech wzajemnie prostopadłych płaszczyznach (rzutniach) powstają zaś nastepujące rzuty:

    • I płaszczyzna (rzutni pionowej) - rzut pionowy (z przodu lub główny)
    • II płaszczyzna (rzutni poziomej) - rzut poziomy (z góry)
    • III płaszczyzna (rzutni bocznej) - rzut boczny prawy (od lewej strony)

    Układ trzech rzutni Układ trzech rzutni

    Rodzaje linii stosowanych w rzutowaniu prostokątnym:

    • ciągła średnia, gruba - do zaznaczania krawędzi obrysu przedmiotu,
    • ciągła cienka - do kreślenia linii pomocniczych,
    • przerywana średnia - do zaznaczania krawędzi niewidocznych w danym rzucie (widoku),
    • punktowa cienka - do zaznaczania osi symetrii przedmiotu.

    Jak powstaje rzut prostokątny?

    Rzutowanie prostokątne - animacja

    Aby przedstawić (prawidłowo) na rzutach prostokątnych dowolny przedmiot należy:

    1. Ustawić przedmiot w jednej, ustalonej pozycji równolegle do rzutni, tak aby znalazł się pomiędzy obserwatorem a rzutnią.
    2. Rzutowanie prostokatne - Krok 1
    3. Patrzeć na dany przedmiot - prostopadle do rzutni - z trzech stron: z przodu, z góry i z boku - od lewej strony.
    4. Rzutowanie prostokątne - Krok 2 Rzutowanie prostokątne - Krok 2 Rzutowanie prostokątne - Krok 2
    5. Patrząc po kolei z każdej ze stron - poprowadzić z każdego widocznego punktu linię prostopadłą do rzutni.
    6. Powstałe punkty przecięcia linii prowadzonych od przedmiotu z rzutnią połączyć odpowiednimi odcinkami otrzymując rzut prostokątny tego przedmiotu na daną rzutnię.
    7. Rzutowanie prostokątne

    Zapamiętaj

    Rysując poszczególne rzuty na arkuszu należy pamiętać, że po ich wzajemnym ułożeniu względem siebie rozponajemy który z rzutów jest rzutem głównym, który bocznym, a który z góry. Dlatego też nie jest obojętne w którym miejscu narysujemy kolejne rzuty:

    • Rzut I (z przodu) i rzut II (z góry) mają jednakową długość i leżą dokładnie jeden nad drugim.
    • Rzut I (z przodu) i rzut III (z boku) leżą dokładnie obok siebie i mają jednakową wysokość.
    • Rzuty z góry (II) i z boku (III) mają jednakową szerokość.

    Rzutowanie prostokątne - zapamiętaj
    TEMAT: RZUTOWANIE PROSTOKĄTNE - PUNKTY, ODCINKI, FIGURY PŁASKIE
    (1 GODZINA)
    PODSTAWOWE ZAGADNIENIA I DEFINICJE
    1. Rzutowanie prostokątne punktów.
    2. Rzutowanie prostokątne odcinków.
    3. Rzutowanie prostokątne figur płaskich.
    ZADANIA REALIZOWANE NA ZAJĘCIACH

    Wykreśl w rzutach prostokątnych nastepujące figury.

    Rzutowanie prostokątne - powstawanie rzutu punktu

    Rzutowanie prostokątne - powstawanie rzutu punktu Rzutowanie prostokątne - powstawanie rzutu punktu Rzutowanie prostokątne - powstawanie rzutu punktu

    Rzutowanie prostokątne - powstawanie rzutu odcinka

    Rzutowanie prostokątne - powstawanie rzutu odcinka Rzutowanie prostokątne - powstawanie rzutu odcinka Rzutowanie prostokątne - powstawanie rzutu odcinka Rzutowanie prostokątne - powstawanie rzutu odcinka

    Rzutowanie prostokątne - powstawanie rzutu figury płaskiej

    Rzutowanie prostokątne - powstawanie rzutu figury płaskiej Rzutowanie prostokątne - powstawanie rzutu figury płaskiej Rzutowanie prostokątne - powstawanie rzutu figury płaskiej Rzutowanie prostokątne - powstawanie rzutu figury płaskiej
    TEMAT: RZUTOWANIE PROSTOKĄTNE - BRYŁY (8 GODZIN)
    PODSTAWOWE ZAGADNIENIA I DEFINICJE
    1. Rzutowanie prostokątne brył prostych.
    2. Rzutowanie prostokątne brył z otworami.
    ZADANIA REALIZOWANE NA ZAJĘCIACH

    Ćwiczenie 1: Wykreśl w rzutach prostokątnych bryły otrzymane od nauczyciela.

    Ćwiczenie 2: Wykreśl w rzutach prostokątnych nastepujące bryły.

    Ćwiczenie 3: Wykreśl w rzutach prostokątnych nastepujące bryły.

    Rzutowanie prostokątne - powstawanie rzutu bryły prostej

    Rzutowanie prostokątne - powstawanie rzutu bryły prostej Rzutowanie prostokątne - powstawanie rzutu bryły prostej Rzutowanie prostokątne - powstawanie rzutu bryły prostej Rzutowanie prostokątne - powstawanie rzutu bryły prostej

    Rzutowanie prostokątne - powstawanie rzutu bryły z otworami

    Rzutowanie prostokątne - powstawanie rzutu bryły z otworami Rzutowanie prostokątne - powstawanie rzutu bryły z otworami Rzutowanie prostokątne - powstawanie rzutu bryły z otworami Rzutowanie prostokątne - powstawanie rzutu bryły z otworami
    TEMAT: RZUTOWANIE AKSONOMETRYCZNE I JEGO RODZAJE (2 GODZINY)
    PODSTAWOWE ZAGADNIENIA I DEFINICJE
    1. Definicja pojęcia "aksonometria".
    2. Rodzaje i zastosowanie rzutów aksonometrycznych.
    3. Dimetria - odmiany i zasady rzutowania.
    4. Izometria - zasady rzutowania.
    ZADANIA REALIZOWANE NA ZAJĘCIACH

    Ćwiczenie 1: Wykreśl w izometrii i dimetrii ukośnej bryły otrzymane od nauczyciela.

    Ćwiczenie 2:Wykreśl poniższe bryły w izometrii i dimetrii ukośnej.

    Rzutowanie aksonometryczne

    Przedstawienie na rysunku przedmiotów płaskich, mających dwa wymiary — długość i szerokość — nie przedstawia większych trudności. Sprawa komplikuje się, gdy przedmiot jest bryłą, tzn. ma trzeci wymiar, czyli grubość. Każdy przedmiot trójwymiarowy ma objętość, zajmuje jakąś przestrzeń. Dlatego też, aby przedstawić go na rysunku, należy go pokazać z kilku stron. W życiu codziennym spotykamy się z obrazem perspektywicznym zbieżnym. Jest to obraz przedmiotu, powstający gdy patrzymy na niego z pewnej odległości. Obraz ten jest zmienny i zależy od tego, z jakiego miejsca i pod jakim kątem nasze oko skierowane jest na dany przedmiot.

    Co to jest aksonometria?

    Aksonometria to przedstawienie przedmiotu w rzucie na jedną płaszczyznę (rzutnię), które przypomina swoim wygladem rysunki perspektywiczne stosowane w plastyce. Cechą odróżniającą aksonometrię od innych rodzajów rzutu równoległego jest dążenie do zachowania prawdziwych wymiarów rzutowanych obiektów przynajmniej w jednym, wybranym kierunku. Niektóre rodzaje aksonometrii pozwalają również zachować wielkości kątów, równoległych do obranej płaszczyzny. Odwzorowując przedmiot w jednym rzucie należy przedstawić jego trzy podstawowe wymiary - wysokość, szerokość i głębokość. Dlatego też w rzutowaniu aksonometrzycznym rzutnię tworzą odpowiednio trzy osie: X, Y, Z.

    Rodzaje i zastosowanie rzutów aksonometrycznych

    W rysunku technicznym znajdują zastosowanie trzy rodzaje aksonometrii - dimetria ukośna, dimetria prostokątna i izometria. Poszczególne rzuty różnią się między sobą sposobem ustawienia przedmiotu względem rzutni, co wiąże się ze zmianą długości niektórych krawędzi. Podczas kreślenia rzutów aksonometrycznych bardzo ważne jest prawidłowe wykreślenie skrótu krawędzi przedstawianego przedmiotu wzdłóż osi Y. Rysunki aksonometryczne stosowane są do kreślenia rysunków poglądowych. Rzadko wykorzystuje się je jako rysunki wykonawcze, gdyż przedstawienie wymiarów jest tu trudne i nie zawsze możliwe.

    Podział aksonometrii ze względu na kierunek rzutowania:
    • aksonometria prostokątna - kierunek rzutowania jest prostopadły do rzutni,
    • aksonometria ukośna - kierunek rzutowania nie jest prostopadły do rzutni.
    Podział aksonometrii ze względu na kierunek rzutowanych osi układu prostokątnego:
    • izometria - wszystkie osie układu prostokątnego w przestrzeni tworzą jednakowy kąt z rzutnią i ich obrazy ulegają jednakowemu skrótowi - na rzutni powstaje obraz trzech osi tworzących pomiędzy sobą kąty po 120°, często na rysunkach izometrycznych pomija się wpływ skrótu,
    • dimetria - dwie z osi układu prostokątnego tworzą z rzutnią jednakowe kąty (najczęściej są do niej równoległe),
    • anizometria - każda z osi układu prostokątnego tworzy z rzutnią inny kąt i podlega innemu skrótowi.
    W aksonometrii obiekty trójwymiarowe zamieniają się na figury płaskie, tzn.:
    • odcinek pozostaje odcinkiem co najwyżej zmieniając długość lub punktem,
    • odcinki równoległe pozostają nadal równoległe i są one jednakowo skracane lub wydłużane,
    • okrąg zmienia się w elipsę lub pozostaje okręgiem jeśli leży w płaszczyźnie równoległej do rzutni.

    Dimetria - odmiany i zasady rzutowania

    Dimetria to rzutowanie figury powodujące skrócenie jej krawędzi nierównoległych do płaszczyzny rysunku. Rzuty dimetryczne nazywane są także rzutami dwumiarowymi. W dimetrii krawędzie przedmiotu rysuje się równolegle do układu osi XYZ.

    Rzutowanie aksonometryczne - dimetria prostokątna

    W dimetrii ukośnej krawędzie przedmiotu równoległe do osi Z - wysokości i X - szerokości rysuje się bez skróceń, czyli w rzeczywistych wymiarach. Natomiast krawędzie równoległe do osi Y - głębokości skraca się o połowę i rysuje nachylone pod kątem 45° do pozostałych osi (poziomej i pionowej).

    Rzutowanie aksonometryczne - dimetria ukośna

    Izometria - zasady rzutowania

    Izometria to rzutowanie figury nie zmieniające wzajemnych odległości jej punktów. Rzuty izometryczne nazywane są także rzutami jednomiarowymi.

    W układzie izometrycznym osie X, Y i Z tworzą między sobą równe kąty, wynoszące 120°. Dodatkowo krawędzie przedmiotu równoległe do osi X, Y oraz Z nie zmieniają swej długości rzeczywistej (ich długość wynosi 1:1).

    Rzutowanie aksonometryczne - izometria
    TEMAT: RZUTOWANIE AKSONOMETRYCZNE - ĆWICZENIA (4 GODZINY)
    PODSTAWOWE ZAGADNIENIA I DEFINICJE
    1. Wykonywanie rzutów aksonometrzycznych na podstawie brył przestrzennych.
    2. Wykonywanie rzutów aksonometrzycznych na podstawie rzutów prostokątnych brył.
    ZADANIA REALIZOWANE NA ZAJĘCIACH

    Ćwiczenie 1: Wykreśl otrzymane od nauczyciela bryły w izometrii i dimetrii ukośnej.

    Ćwiczenie 2: Wykreśl poniższe bryły w izometrii i dimetrii ukośnej.

    Rzutowanie aksonometryczne

    Ćwiczenie 3: Na podstawie rzutów prostokątnych wykreśl bryły w izometrii i dimetrii ukośnej.

    Rzutowanie aksonometryczne
    TEMAT: RZUTOWANIE PROSTOKĄTNE I AKSONOMETRYCZNE - POWTÓRKA (2 GODZINY)
    UCZEŃ WYJAŚNIA NASTĘPUJĄCE POJĘCIA:
    1. Rzutowanie prostokątne.
    2. Rzut.
    3. Płaszczyzna.
    4. Rzutnia.
    5. Układ trzech rzutni.
    6. Rzutowanie aksonometryczne.
    7. Izometria.
    8. Dimetria prostokątna.
    9. Dimetria ukośna.
    UCZEŃ WYMIENIA:
    1. Rodzaje rzutów prostokątnych.
    2. Rodzaje rzutni.
    3. Rodzaje linii stosowanych w rzutowaniu prostokątnym.
    4. Zasady wymiarowania rzutów prostokątnych.
    5. Zasady wykonywania rzutów aksonometrycznych.
    6. Rodzaje rzutów aksonometrycznych.
    7. Rodzaje linii stosowanych w rzutowaniu aksonometrycznym.
    UCZEŃ POTRAFI:
    1. Ustawić obserwowany przedmiot między sobą a rzutnią.
    2. Przyporządkować rzut przedmiotu do odpowiedniej rzutni.
    3. Ustawić przedmiot na odpowiednich rzutniach.
    4. Zastosować odpowiednie linie w zależności od kreślonej krawędzi.
    5. Zrzutować prostokątnie figury płaskie (punkt, odcinek).
    6. Zrzutować prostokątnie figury przestrzenne.
    7. Zaznaczyć na rzucie otwory przelotowe i nieprzelotowe, wcięcia, fazy (ścięcia).
    8. Zwymiarować rzut prostokątny.
    9. Wykonać rzut aksonometryczny bryły za pomocą izometrii.
    10. Wykonać rzut aksonometryczny bryły za pomocą dimetrii ukośnej.
    11. Wykonać rzut aksonometryczny bryły na podstawie rzutu prostokątnego.
    ZADANIA REALIZOWANE NA ZAJĘCIACH

    Ćwiczenie 1: Na podstawie brył otrzymanych od nauczyciela wykreśl ich rzuty prostokątne.

    Ćwiczenie 2: Na podstawie poniższych rzutów prostokątnych wykreśl bryły w izometrii i dimetrii ukośnej.

    Rzutowanie aksonometryczne
    TEMAT: PRZEKROJE - SPOSÓB PREZENTACJI WEWNĘTRZNYCH
    ZARYSÓW PRZEDMIOTÓW (2 GODZINY)
    PODSTAWOWE ZAGADNIENIA I DEFINICJE
    1. Definicja pojęcia "przekrój".
    2. Zastosowanie przekroi.
    3. Zasady kreślenia przekroi.
    4. Rodzaje linii rysunkowych stosowanych w kreśleniu przekroi.
    5. Oznaczenia przekroi.
    6. Kreskowanie przekroi.
    7. Rodzaje przekroi.
    ZADANIA REALIZOWANE NA ZAJĘCIACH

    Ćwiczenie 1: Na podstawie brył otrzymanych od nauczyciela wykreśl ich przekroje.

    Ćwiczenie 2: Wykreśl przekroje następujących figur.

    Przekroje

    Przekrój i jego zastosowanie

    W celu pokazania szczegółów elementów bardzo często stosuje się przekroje. Przekrojem nazywamy przecięcie przedmiotu wyobrażoną płaszczyzną. Przekrój przedstawia wewnętrzną budowę elementu lub zespołu.

    Przekrój ukazuje wewnętrzną budowę elementu

    Powstawanie przekroju i jego elementy składowe

    Przekrój uzyskuje się przecinając element wyobrażoną płaszczyzną lub szeregiem połączonych ze sobą płaszczyzn. Następnie odrzuca się część znajdującą się pomiędzy płaszczyzną a obserwatorem. To, co pozostało należy przedstawić w rzucie prostokątnym z uwzględnieniem wewnętrznego kształtu.

    Powstawanie przekroju prostego Powstawanie przekroju złożonego

    Płaszczyznę lub płaszczyzny przekroju pokazuje się na rysunku widoku lub innym przekroju zaznaczając brzegi płaszczyzn liniami bardzo grubymi. Najbardziej zewnętrzne brzegi oznacza się wielkimi literami, poczynając od A, które są odsyłaczami do odpowiedniego przekroju. Strzałka obok litery oznacza kierunek, z którego przekrój się ogląda.

    Płaszczyznę lub płaszczyzny przekroju pokazuje się na rysunku widoku lub innym przekroju zaznaczając brzegi płaszczyzn liniami bardzo grubymi. Najbardziej zewnętrzne brzegi oznacza się wielkimi literami, poczynając od A, które są odsyłaczami do odpowiedniego przekroju. Strzałka obok litery oznacza kierunek, z którego przekrój się ogląda.

    Kreskowanie przekroi

    Elementy przecięte kreskuje się stosując odpowiednie kreskowanie w zależności od materiału, z którego mają być wykonane.

    Wzory kreskowania materiałów

    1. metal
    2. tworzywa sztuczne, guma
    3. szkło, materiały przezroczyste
    4. ciecze (oraz gazy)
    5. materiały ceramiczne, ceramika
    6. beton
    7. beton zbrojony
    8. kamień naturalny
    9. materiały sypkie
    10. gips, tynk, azbestocement
    11. drewno w przekroju poprzecznym
    12. drewno w przekroju wzdłużnym
    13. pustaki szklane
    14. drewniane płyty konstrukcyjne
    15. izolacja przeciwwilgociowa
    16. grunt naturalny


    Najczęściej przekroje krzeskuje się równoległymi liniami ciągłymi cienkimi rysownymi pod kątem 45°. Odległość między kreskami zależy od wielkości kreskowanego pola – od 0,5 mm dla małych pół do 5 mm dla dużych pól.

    Kreskowanie dwóch lub większej liczby pól na jednym rzucie powinno odbywać się wzdłuż tych samych linii prostych. Natomiast na rysunkach złożeniowych kreskowanie powierzchni stykających się powinno różnić.

    Na przekrojach przedmiotów złożonych, podzespołów i zespołów, przedmioty pełne o kształtach obrotowych, których oś leży w płaszczyźnie przekroju, jak: nity, śruby, nakrętki, sworznie, wałki, itp. rysuje się w widoku. Analogicznie rysuje się inne części maszyn, których kształt nie budzi wątpliwości, np. wpusty, kliny, kołki. co oznacza, że konwencjonalnie nie przecina się takich elementów jak: śruby, wały, wpusty, itp.

    Rodzaje przekroi

    1. Przekrój prosty (jednopłaszczyznowy) – przedmiot przecięty jedną płaszczyzną:
      • przekrój poprzeczny (poziomy),
      • Przekrój poziomy
      • przekrój wzdłużny (pionowy).
      • Przekrój pionowy
    2. Przekrój złożony (wielopłaszczyznowy):
      • stopniowy (schodkowy) – powstaje poprzez przecięcie przedmiotu dwoma lub więcej płaszczyznami,
      • Przekrój schodkowy
      • łamany – powstaje poprzez przecięcie przedmiotu dwoma lub więcej płaszczyznami, których ślady tworzą linię łamaną o kątach rozwartych.
      • Przekrój łamany
    3. Przekroje cząstkowe, (urwania) – ogranicza się je linią falistą cienką. Przekrój cząstkowy powinien obejmować obszar niezbędny do pokazania szczegółu. Obszar wyrwania nie powinien być ograniczony liniami konstrukcyjnymi obiektu.
    4. Przekrój cząstkowy
    5. Kład - jest to przekrój poprzeczny przedmiotu obrócony i ewentualnie przesunięty poza obiekt:
      • kład przesunięty,
      • kład miejscowy.
    6. Kład: A-A - przesunięty, B-B - miejscowy


    Dla elementów osiowo symetrycznych stosuje się półwidoki, półprzekroje, ćwierćwidoki, ćwierćprzekroje lub półwidoki-półprzekroje. Przy rysowaniu półwidoku-półprzekroju należy pamiętać, że część z przekrojem powinna znajdować się na dole lub z prawej strony osi. Przy rysowaniu półwidoków, półprzekrojów itp. końce osi przekreśla się dwiema prostopadłymi liniami cienkimi o długości min. 3,5mm.

    Półprzekrój Półwidok-półprzekrój

    W wielu przypadkach konieczne jest pokazanie fragmentu elementu lub urządzenia w innej podziałce niż reszta rysunku, np. w celu uwypuklenia pewnych szczegółów, które gubią się w ogólnym rysunku. Obszar powiększony oznacza się okręgiem i nazywa wielką literą, która identyfikuje detal, który może być umieszczony na tym samym lub innym arkuszu papieru.

    TEMAT: PRZEKROJE - ĆWICZENIA (4 GODZINY)
    PODSTAWOWE ZAGADNIENIA I DEFINICJE
    1. Kreślenie przekroi na podstawie brył przestrzennych.
    2. Kreślenie przekroi na podstawie rysunków na kartce.
    ZADANIA REALIZOWANE NA ZAJĘCIACH

    Ćwiczenie 1: Wykreśl przekroje brył otrzymanych od nauczyciela.

    Ćwiczenie 2: Wykreśl przekroje brył znajdujących się na kartkach otrzymanych od nauczyciela.

    TEMAT: RYSUNEK BUDOWLANY - SCHEMAT MIESZKANIA (4 GODZINY)

    Rysunek architektoniczno-budowlany (rysunek techniczny budowlany) to rodzaj rysunku technicznego stosowanego w budownictwie. W rysunkach architektoniczno-budowlane wymiary są opisywanie w centymetrach.

    Z reguły podstawową skalą stosowaną do przedstawiania przekrojów, rzutów kondygnacji i widoków elewacji jest 1:50, przy większych obiektach stosuje się też 1:100, zaś w projekcie wykonawczym dla przedstawienia detali wykorzystywane są większe skale.

    Tradycyjny rysunek architektoniczno-budowlany operuje trzema grubościami linii:

    1. grubą, przekrojową - ograniczającą płaszczyzny przekroju,
    2. zwykłą - do przedstawiania krawędzi elementów budowlanych,
    3. pomocniczą - do linii wymiarowych itp.

    Rysunek budowlany Rysunek budowlany
    TEMAT: PRZEKROJE I RYSUNEK BUDOWLANY - POWTÓRKA (2 GODZINY)
    UCZEŃ WYJAŚNIA NASTĘPUJĄCE POJĘCIA:
    1. Przekrój.
    2. Kład.
    3. Rysunek budowlany.
    UCZEŃ WYMIENIA:
    1. Rodzaje przekroi.
    2. Rodzaje linii rysunkowych stosowanych w kreśleniu przekroi.
    3. Rodzaje linii rysunkowych stosowanych w rysunku budowlanym.
    UCZEŃ POTRAFI:
    1. Ustawić obserwowany przedmiot między sobą a rzutnią.
    2. Wykonać przekrój prosty dowolnej figury przestrzennej.
    3. Wykonać przekrój schodkowy dowolnej figury przestrzennej.
    4. Zastosować odpowiednie linie w zależności od kreślonej krawędzi.
    5. Narysować oznaczenia ścian (działowych i nośnych), okien, drzwi na rysunku budowlanym.